ਨਵਾਂਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਮੁਖਬੰਧ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਵਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਹਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ।
ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ।
ਰਾਸ਼ੀ ਚੱਕਰ ਵਿਧਾਨਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ।
“ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਵਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹੋ?”
ਨਵਾਂਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਝਿਜਕ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵਿਆਹ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਉੱਚ, ਨੀਚ ਅਤੇ ਵਰਗੋੱਤਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਵਾਂਸ਼ ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਉਸੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਨਿਮਾਣੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਕੋਈ ਨਵਾਂਸ਼ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਨਵਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸੁਭਾਅ, ਕਰਮਕ ਅਰਥ, ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ।
ਸਿਹਤ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ, ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਢਰਰੇ, ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇਸੇ ਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਮੇਰੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨਵਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਰਗ-ਕੁੰਡਲੀ ਵਜੋਂ ਨਾ ਵੇਖਣ, ਸਗੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਉਸ ਡੂੰਘੀ ਪਰਤ ਵਜੋਂ ਸਮਝਣ ਜਿੱਥੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਕਰਮ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਮੈਂ ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਯ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ ਸਵਾਮੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਕ੍ਰਿਤੱਗ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਨੀਂਹ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਅਧਿਐਨ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
ਮੈਂ ਆਰ. ਕੇ. ਬੇਹਰਾ ਸਰ ਦਾ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤੱਗ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ-ਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਿੰਜਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਇਹ ਕਰਮ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਾ ਬਣਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਖੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਅਤੇ ਬਣੀਆਂ-ਬਣਾਈਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਕ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਰੱਟਣ ਤੋਂ ਅਸਲ ਸਮਝ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵੀ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਸਫਲ ਸਮਝਾਂਗਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂਜਨਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਜੋਤਿਸ਼ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਵੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਸਹਿਤ,
ਉੱਜਵਲ ਤਰਵੇ
(ਗੋਕੁਲ ਚੰਦਰ ਦਾਸ)