भाग A · पायाभूत ज्ञान (पातळी ०)
जन्मकुंडली म्हणजे काय?
कुंडली · जन्मक्षणाचा नकाशा
जन्मकुंडली म्हणजे तुमच्या जन्माची वेळ आणि ठिकाण यांवरील आकाशाचा नकाशा. तिच्यात बारा स्थिर भाव, त्यांत अंकांनी लिहिलेल्या राशी आणि कार्य करणारे नऊ ग्रह असतात. आपण आधी भाव, मग राशी आणि शेवटी ग्रह वाचतो.
एका मिनिटात
- एक नकाशा: कुंडली म्हणजे जन्मक्षणाचे आकाश, ठरावीक आकारात काढलेले. आकार फक्त माध्यम आहे; ध्येय नाही.
- सूर्यामुळे बारा: सूर्य बारा महिने देतो. म्हणून ३६० अंशांचे वर्तुळ ३० अंशांच्या बारा भावांत विभागले जाते.
- तीन घटक: भाव म्हणजे स्थिर चौकट, राशी म्हणजे त्यावरचा रंग आणि ग्रह म्हणजे त्यात येणारे पात्र.
- क्रम आणि महत्त्व: आधी भाव म्हणजे काय, मग राशी म्हणजे कसे, शेवटी ग्रह म्हणजे कोण. महत्त्व ४०, ४० आणि २० टक्के.
- स्वतःची कुंडली बनवा: योग्य तारीख, वेळ आणि ठिकाण देऊन कुंडली संगणकीय प्रणालीत बनवा. AM किंवा PM बदलले, तर संपूर्ण कुंडली बदलते.
थोडक्यात तथ्ये
- कुंडली
- जन्माचा आकाशनकाशा
- भाव
- स्थिर अवकाश; जीवनातील एक क्षेत्र
- राशी
- स्वतःची ऊर्जा असलेला ३० अंशांचा भाग; वातावरण
- ग्रह
- कृती करून फल पोहोचवणारे पात्र
- लग्न
- पहिला भाव; वरचा हिरा
- महत्त्व
- भाव ४०, राशी ४०, ग्रह २०
- आवश्यक माहिती
- जन्माची तारीख, वेळ आणि ठिकाण
तुमच्या जन्मक्षणाचा नकाशा
नवा गट सुरू करताना मी विचारतो, कोणाला पहिला, दुसरा किंवा बारावा भाव माहीत नाही? मग मी अगदी सुरुवातीपासून शिकवतो.
मी परिभ्रमण पद्धती आणि सूर्यसिद्धान्त एकत्र समजावतो. त्यामुळे आकाश तुमच्या जन्मकुंडलीवर कसे उतरते, हे तुम्हाला दिसते.
कुंडली वाचण्यासाठी भाव ओळखणे ही पहिली आणि सर्वांत मूलभूत गोष्ट आहे. कोणता भाव कुठे आहे, हे समजले पाहिजे.
या पुस्तकातील सर्व शिक्षण याच पायावर उभे आहे. A2 मध्ये ते शिकू. मी प्रत्येक वर्गाची सुरुवात यापासूनच करतो. पुस्तकाची सुरुवातही तशीच करतो.
कुंडली माध्यम आहे, ध्येय नाही
कुंडली उघडल्यावर एक आकार वारंवार दिसतो. स्वतःला विचारा, तो असाच का बनवला? वेगळ्या प्रकारे काढता येईल का?
तो वर्तुळ, अष्टकोन किंवा पंचकोन असू शकतो का? उत्तर होय आहे.
कुंडली एक माध्यम आहे. ती ध्येय नाही आणि कधीही ध्येय होणार नाही. तिच्याकडे पाहण्याची ही फक्त एक पद्धत आहे.
आकार बदलतो; माहिती बदलत नाही. खरी गोष्ट म्हणजे ३६० अंशांचे वर्तुळ आणि त्याच्या दिशा.
या पुस्तकात फक्त उत्तर भारतीय कुंडली वापरली आहे. तिचा बाहेरचा आकार चौरस असून आत हिऱ्यांचे आकार असतात.
हा एक आकार नीट शिका. मग पुस्तकातील आणि माझ्या वर्गातील प्रत्येक कुंडली तुमच्यासाठी उघडेल. A2 मध्ये हा आकार काढून दाखवला आहे.
सूर्य बारा महिने देतो, म्हणून बारा भाव
पृथ्वीचे वर्तुळ ३६० अंशांचे आहे. त्याला पूर्व, पश्चिम, उत्तर आणि दक्षिण या दिशा आहेत. कुंडलीतही या दिशा असतात.
आपल्या ऋषींनी एक व्यवस्था बनवली. त्यांनी वर्तुळाचे बारा भाव केले. भाव दिशा असल्याने स्थिर आहेत. दिशा बदलू शकत नाही.
प्रत्येक भाव ३० अंशांचे क्षेत्र आहे. ३० अंशांची बारा क्षेत्रे मिळून ३६० अंश पूर्ण होतात. पहिल्या भावाला आपण लग्न म्हणतो.
एका विद्यार्थ्याने विचारले: "बाराच भाग का?"
मी वर्गाला नेहमी विचारतो, ऋषींनी वर्तुळाचे बारा भाग का केले? प्रत्येक भागाला ३० अंश का दिले?
एक विद्यार्थी म्हणतो, "३६० ला १२ ने भागल्यावर ३० येतात." ठीक आहे, पण बारा का?
दुसरा म्हणतो, "कारण बारा राशी आहेत." नाही. राशी नंतर आल्या. हे तुम्हाला मुळापासून समजले पाहिजे.
कल्पना करा, तुम्ही फक्त आकाश पाहत आहात. अजून कोणताही भाव बनलेला नाही. पृथ्वीवर कोणतीही व्यवस्था आलेली नाही.
तुम्ही आकाशातील सूर्याचे निरीक्षण करता. सूर्याचे स्थान पाहताना तुम्हाला बारा महिन्यांचा अनुभव मिळतो. सूर्य बारा महिने देतो, म्हणून बारा भाग होतात.
हा विभाग सूर्याच्या आधारावर आहे.
ऋषी संशोधन करत होते. ते सूर्याचा प्रवास पुन्हा पुन्हा नकाशावर नोंदवत होते. सूर्य येथून येथे, मग पुढे आणि नंतर आणखी पुढे जातो.
बारा महिने सूर्यामुळे आहेत. दर महिन्याला तो एका राशीतून गोचर करतो. म्हणजे आकाशातील एक भाग पार करतो. म्हणून प्रत्येक दिशेला ३० अंश दिले.
ऋषींनी नकाशावर नोंदवलेला दुसरा ग्रह चंद्र होता. चंद्र का? तो पंधरा-पंधरा दिवसांची दोन पक्षांची आवर्तने देतो.
एक शुक्ल पक्ष आणि दुसरा कृष्ण पक्ष. या आवर्तनांनंतर त्यांनी पुन्हा पाहिले, तेव्हा चंद्र त्याच स्थितीत होता. तोच ऋतूही पुन्हा येत होता.
सूर्य आणि चंद्र या दोघांच्या आधारावर त्यांनी महिने निश्चित केले.
दर महिन्याला सूर्य आकाशातील एक भाग पार करतो.
10–30°
230–60°
360–90°
490–120°
5120–150°
6150–180°
7180–210°
8210–240°
9240–270°
10270–300°
11300–330°
12330–360°
३० अंशांचे बारा भाग मिळून ३६० अंशांचे पूर्ण वर्तुळ होते.
चंद्र: एका दिशेने पंधरा दिवस, दुसऱ्या दिशेने पंधरा दिवस.
शुक्ल पक्ष
कृष्ण पक्ष
यामागे खूप तपशील आणि निरीक्षण आहे. सध्या ते अधिक गुंतागुंतीचे करणार नाही. फक्त आपला संदर्भ सूर्य आहे, हे लक्षात ठेवा.
आज यातील ३० किंवा ४० टक्के समजले, तरी पुरेसे आहे.
तीन घटक
तीन शब्द शिका. मग या पुस्तकातील प्रत्येक गोष्ट समजेल. बारा भावांनंतर बारा राशी आल्या आणि राशींनंतर नऊ ग्रह येतात.
| घटक | शब्द | सोप्या भाषेत |
|---|---|---|
| भाव | भाव | जीवनाचे क्षेत्र. ही गोष्ट जीवनात कुठे दिसते? |
| राशी | राशी | वातावरण. ही गोष्ट कोणत्या परिस्थितीत घडते? |
| ग्रह | ग्रह | पात्र. कृती कोण करते? |
मंभाव (भाव)चौकट: काय घडतेस्थिर अवकाश आणि जीवनाचे क्षेत्र. ते कधीही हलत नाही.
राशीरंग: कसे घडतेकधी चौकट लाल रंगवतो, तर कधी तपकिरी. प्रत्येक रंगाचा वेगळा परिणाम असतो.
ग्रहपात्र: कोण पोहोचवतोत्या चौकटीत कोणता शासक, संदेशवाहक किंवा टपालवाला येतो.
एका विद्यार्थ्याने विचारले: "राशीपासून वाचायचे की लग्नापासून? लग्न स्थिर असते का?"
होय. लग्न म्हणजे पहिला भाव आणि भाव स्थिर असतो. तो एक चौकट आहे, अशी कल्पना करा. कधी आपण ती लाल रंगवतो, तर कधी तपकिरी.
चौकट म्हणजे भाव; रंग म्हणजे राशी. चौकट तीच राहते. रंगामुळे तिचे रूप आणि वर्तन बदलते.
प्रत्येक व्यक्तीच्या चौकटीतील रंग वेगळा असतो. प्रत्येक रंग म्हणजे राशी स्वतःचा परिणाम देते. राशी म्हणजे निरनिराळी चलने असून प्रत्येकाची ऊर्जा वेगळी आहे. हे A3 मध्ये पाहू.
एका विद्यार्थ्याने विचारले: "भाव महत्त्वाचा की राशी?"
दोन्ही अतिशय महत्त्वाचे आहेत. भावही महत्त्वाचा आणि राशीही तितकीच महत्त्वाची. या पुस्तकातील प्रत्येक अध्यायात दोन्ही एकत्र दिसतील.
आधी भाव, मग राशी, शेवटी ग्रह
आपण भाकीत कसे करतो? आधी भाव, मग राशी आणि शेवटी ग्रह. हाच वाचनाचा क्रम आहे.
भाव कोणती घटना घडेल, हे ठरवतो. तो निर्देशांकासारखा आहे. हा कोणाचा भाव आणि जीवनातील कोणत्या भागात घटना घडते, ते तो दाखवतो.
राशी घटना कशी असेल, हे सांगते. तिचा स्वभाव, शैली आणि वातावरण राशी दाखवते.
त्या वातावरणात कोण येते, हे ग्रह सांगतो. कोणता राजा, टपालवाला, शासक किंवा संदेशवाहक त्या राशीत फल पोहोचवायला येतो, हे तो दाखवतो.
भाव घटना काय आहेनिर्देशांक: जीवनातील कोणता भाग
राशी घटना कशी आहेतिचा स्वभाव, शैली आणि वातावरण
ग्रह फल कोण पोहोचवतोराजा, संदेशवाहक किंवा टपालवाला
भावात ग्रह नसला, तर राशी बोलते.
मी त्यांना ४०, ४० आणि २० टक्के महत्त्व देतो. भावात ग्रह नसला, तर राशी बोलते. B0 मध्ये ही पद्धत पूर्ण समजावली आहे.
एका विद्यार्थ्याने विचारले: "भावात ग्रह नसेल, तर काय?"
काही अडचण नाही. ग्रह कुठे ना कुठे गेला असेलच, बरोबर? तो जिथे गेला, तिथे आपण त्याला पाहू.
रिकामा भाव त्याच्या राशीवरून वाचतो. त्या भावाचे वातावरण राशी एकटीच सांगते. A3 मध्ये कन्या राशीचे उदाहरण दिसेल.
या पुस्तकाचे नाव द्वादश भाव रहस्यम् आहे. द्वादश म्हणजे बारा, भाव म्हणजे जीवनक्षेत्र आणि रहस्यम् म्हणजे गुप्त किंवा अंतरंग ज्ञान.
तुमचे संपूर्ण जीवन ज्या बारा क्षेत्रांत घडते, त्यांचा आपण अभ्यास करतो.
संगणकीय प्रणालीत कुंडली बनवणे
कुंडली हाताने काढायची नाही. ती संगणकीय प्रणालीत बनवायची. इंटरनेटवर कुंडली बनवणारी कोणतीही निःशुल्क व्यवस्था शोधा.
नवशिक्यांसाठी मी निःशुल्क कुंडली संकेतस्थळ वापरतो. बहुतेक जण ते आधीच वापरतात आणि कुंडली बनवण्यासाठी ते पुरेसे आहे.
ते उघडा. जन्माची तारीख, वेळ आणि ठिकाण भरा. AM किंवा PM अचूक लिहा. मग ते तुम्हाला जन्मकुंडली देईल.
माझ्या कामासाठी मी सामान्यतः जगन्नाथ होरा ही अतिशय चांगली संगणकीय प्रणाली वापरतो. पण तुम्ही नवे आहात. सध्या इतकी गरज नाही.
शिकण्यासाठी निःशुल्क कुंडली संकेतस्थळ पुरेसे आहे.
- 1
कुंडली संकेतस्थळ उघडा
इंटरनेटवर निःशुल्क कुंडली बनवणारे संकेतस्थळ शोधून उघडा.
- 2
जन्ममाहिती भरा
तारीख, वेळ आणि ठिकाण भरा. AM किंवा PM अचूक लिहा.
- 3
जन्मकुंडली मिळवा
प्रणाली तुमच्यासाठी उत्तर भारतीय कुंडली काढते.
- 4
पडद्याचे चित्र घ्या
पडद्यावर ठेवा किंवा छापून घ्या. ती वाचण्याची पद्धत A5 मध्ये आहे.
जन्मवेळ इतकी महत्त्वाची का आहे
संगणकीय प्रणालीत बनणारी राशीकुंडली ही दोन तासांची कुंडली आहे. त्या दोन तासांत जन्मलेल्या प्रत्येकाची राशीकुंडली एकच असते.
काही तासांनी जन्मलेल्या बाळाची कुंडली वेगळी होते. म्हणून जन्मवेळ संपूर्ण कुंडली बदलते.
एक दिवस, दोन-दोन तासांच्या भागांत विभागलेला
- 12 am
- 2
- 4
- 6
- 8
- 10A B
- 12 pmC
- 2
- 4
- 6
- 8
- 10
A 10:05 amB 11:40 am
C 1:30 pm
या दोन कुंडल्या फक्त उदाहरणे आहेत; महत्त्वाचे दोन तास आहेत.
म्हणून तारीख, वेळ आणि ठिकाण अचूक भरले पाहिजे. एका प्राथमिक वर्गात तरुणाची वेळ प्रथम दुपारची भरली गेली.
त्या कुंडलीत लग्नात ९ क्रमांक होता. मी सांगितले, "लग्नेश आठव्या भावात गेला आहे. त्यामुळे तुम्ही स्वतःला हानी पोहोचवाल."
मग वेळ चुकीची असल्याचे समजले. प्रणालीत AM किंवा PM लिहावे लागते. वेळ 00 होती, 12 नव्हती.
मी योग्य वेळ आणि ठिकाण वापरून माझ्या प्रणालीत कुंडली पुन्हा बनवली. आता वाचन योग्य आले.
एकच दोन तासांची कुंडली अनेक लोकांना लागू होते. म्हणून फक्त राशीकुंडली मर्यादित माहिती देते.
अधिक अचूक भाकितांसाठी आपण वर्ग कुंडल्या वापरतो. त्या पुढे B10 मध्ये येतील. प्रथम राशीकुंडली वाचायला शिकू.
लक्षात ठेवा
- जन्मकुंडली म्हणजे जन्माची वेळ आणि ठिकाण यांवरील आकाशाचा नकाशा. तिचा आकार फक्त माध्यम आहे. खरी गोष्ट ३६० अंशांचे वर्तुळ आणि त्याच्या दिशा आहेत.
- ऋषींनी वर्तुळाचे ३० अंशांचे बारा भाव केले. भाव दिशा असल्याने स्थिर आहेत आणि दिशा बदलत नाही.
- बारा भागांचा आधार सूर्याचे बारा महिने आहेत; राशी नंतर आल्या. चंद्राच्या दोन पक्षांनी महिने निश्चित करण्यास मदत केली.
- तीन घटक आहेत. भाव स्थिर चौकट, राशी तिच्यावरचा रंग आणि ग्रह तिच्यात येणारे पात्र आहे.
- भाव, राशी आणि ग्रह अशा क्रमाने वाचा: काय, कसे आणि कोण. महत्त्व ४०, ४० आणि २०. रिकामा भाव त्याच्या राशीवरून वाचा.
- कुंडली संगणकीय प्रणालीत बनवा. सुरुवातीला निःशुल्क संकेतस्थळ पुरेसे आहे; मी जगन्नाथ होरा वापरतो.
- राशीकुंडली दोन तासांची असते. त्यामुळे वेळ आणि AM किंवा PM अचूक भरले पाहिजे.
स्वतःला तपासा
1. ऋषींनी बारा भाव स्थिर का मानले?
भाव ३६० अंशांच्या वर्तुळाच्या दिशा आहेत. त्यामुळे ते हलत नाहीत. फक्त त्यांत लिहिलेली राशी बदलते.
2. या अध्यायानुसार वर्तुळाचे बारा भाग का केले?
विभाग सूर्याच्या आधारावर आहे. राशी नंतर आल्या.
3. एक राशी किती अंशांची असते?
३६० अंशांचे पूर्ण वर्तुळ बाराने समान भागल्यावर प्रत्येक दिशेला ३० अंश मिळतात.
4. वाचनाच्या क्रमात राशी काय ठरवते?
भाव घटना काय ते सांगतो, राशी ती कशी घडते ते सांगते. कोणता शासक, संदेशवाहक किंवा टपालवाला फल देईल, हे ग्रह सांगतो.
5. कुंडली कोणत्या क्रमाने वाचतो?
भाव घटना सांगतो, राशी ती कशी घडते ते सांगते आणि ग्रह फल कोण देतो ते सांगतो. महत्त्व ४०, ४० आणि २० आहे.
6. माझ्या पद्धतीत भाकिताचे महत्त्व कसे वाटले आहे?
आधी भाव, मग राशी आणि शेवटी ग्रह. त्यांचे महत्त्व ४०, ४० आणि २० आहे.
7. कुंडलीतील कोणता भाग स्थिर असतो?
भाव म्हणजे स्थिर अवकाशाची चौकट. राशी म्हणजे तिच्यावर चढवलेला रंग.
8. फक्त तारीख नव्हे, तर जन्मवेळही महत्त्वाची का आहे?
त्याच दोन तासांत जन्मलेल्यांची राशीकुंडली एक असते. चुकीची वेळ किंवा AM ऐवजी PM लिहिल्यास चुकीची कुंडली मिळते.
9. सुरुवातीला कोणती संगणकीय व्यवस्था वापरण्याचा मी सल्ला देतो?
नवशिक्यासाठी निःशुल्क कुंडली संकेतस्थळ पुरेसे आहे. जगन्नाथ होरा उत्तम आहे, पण सध्या त्याची गरज नाही.
10. पुस्तकाच्या नावातील *रहस्यम्* या शब्दाचा अर्थ काय?
*द्वादश* म्हणजे बारा, *भाव* म्हणजे जीवनक्षेत्र आणि *रहस्यम्* म्हणजे गुप्त किंवा अंतरंग ज्ञान.