આ પુસ્તક કેવી રીતે કામ કરે છે

બાર રાશિઓ શરૂ કરતાં પહેલાં તમારે ત્રણ બાબતો જાણવાની છે: આખી પદ્ધતિ જે માળખા પર ઊભી છે તે, દરેક પ્રકરણમાં આવનારાં પાત્રો, અને દરેક પ્રકરણ કેવી રીતે રચાયું છે તેની સ્પષ્ટ સમજ. ત્યારે તમે શું વાંચી રહ્યા છો અને શા માટે, તે સમજી શકશો.

આ માળખું ક્યાંથી આવ્યું છે તે વિશે એક વાત. આ પુસ્તકમાં કુંડળી વાંચવાની જે પદ્ધતિ છે—રાશિ પહેલાં ભાવ, ગ્રહ પહેલાં રાશિ, અને ખરેખર યાદ રહી શકે તે માટે દરેક નિયમને એક લીલા સાથે જોડવો—તે મને શીખવવામાં આવેલી પદ્ધતિ છે. આ પાનાંમાં જે કંઈ સ્પષ્ટ છે તે એ શિક્ષણનું છે; જે કંઈ અસ્પષ્ટ છે તે તેને રજૂ કરવાની મારી મર્યાદા છે. મેં જે રીતે આ વિષય શીખ્યો અને આજે જે રીતે શીખવાડું છું તે જ રીતે પુસ્તક લખ્યું છે: એક સમયે એક રાશિ, એક સમયે એક નિયમ, અને દરેક નિયમની વાસ્તવિક જીવન સામે ચકાસણી.

ત્રણ સ્તંભ

માનવજીવન જટિલ, વારંવાર આવતાં ચક્રોમાં આગળ વધે છે, જેને સામાન્ય સીધી રેખામાં ચાલતો તર્ક ઉકેલી શકતો નથી. ખૂબ કાળજીપૂર્વક આયોજન કરવા છતાં કારકિર્દીમાં અચાનક અનિયમિત ઊથલપાથલ થાય છે. ધૂંધળી બુદ્ધિ એકબીજા સાથે સંબંધ ન ધરાવતાં અનેક ક્ષેત્રોમાં એકસાથે પાયાનું નુકસાન કરે છે. આ પ્રકારની રચનાઓ ચોકસાઈથી વાંચવા માટે જ્યોતિષી ત્રણ અલગ સ્તંભો સાથે કામ કરે છે અને, તેનાથી પણ વધુ જરૂરી, આ ત્રણે એકબીજા સાથે કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજે છે.

જન્મકુંડળી માત્ર ગ્રહસ્થિતિઓની યાદી નથી. તે એક જ વહેતું પરિપથ છે અને તેમાં બરાબર ત્રણ પ્રકારના ઘટકો છે.

ભાવો: નિશ્ચિત જગ્યાઓ

ભાવો કાયમી કાર્યક્ષેત્રો છે. તેઓ વાસ્તવિક જીવનના અનુભવના ન બદલાતા પરિમાણો છે: શરીર, પરિવાર, ઘર, કાર્યસ્થળ, લગ્નજીવન, અંત. ભાવનું પોતાનું વ્યક્તિત્વ હોતું નથી અને તેની પોતાની પસંદગીઓ પણ નથી. તે માત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાં અમુક પ્રકારની ઘટના માળખાકીય રીતે થવી જ પડે છે. અત્યાર સુધી દોરાયેલી દરેક કુંડળીમાં ચોથો ભાવ હંમેશાં ઘર અને માતા સાથે જ સંબંધ રાખશે.

રાશિઓ: ક્લાઉડ કિચન

રાશિઓ જગ્યાની માલિક નથી; તે તેની અંદર પોતાનું કામ ગોઠવે છે. આ પુસ્તકનું સૌથી ઉપયોગી દૃષ્ટાંત છે અને તે દરેક પ્રકરણમાં પાછું આવશે.

રાશિને એવા ક્લાઉડ કિચન તરીકે વિચારો જે પોતાનું ન હોય એવા ઘરમાં ચાલે છે. તે પોતાનું મેનૂ, પોતાનાં સાધનો, પોતાની મર્યાદાઓ અને પોતાનો સ્વાદ લઈને આવે છે. જીવનના એ ક્ષેત્રમાં જે કંઈ રંધાય છે તેમાં ઇમારત કરતાં રસોડાનો સ્વાદ આવે છે. મેષ એવું રસોડું છે જેમાં ભઠ્ઠી ધગધગે છે પણ કોઠારમાં કશું નથી. વૃષભ ભરેલો ભંડાર છે, ઠંડો અને ઉતાવળ વિનાનો. મિથુન એવી કાર્યશાળા છે જ્યાં રેડિયો ચાલુ છે અને ત્રણ કામ અડધાં પડ્યાં છે. કર્ક પાણી પરનું રસોડું છે, હૂંફાળું, પરંતુ પગ નીચે ક્યારેય સાવ સ્થિર નહીં.

બે અલગ વ્યક્તિઓમાં એક જ ભાવ જુઓ તો જીવનનો વિભાગ એકસરખો છે. તેમાં જુદી રાશિ મૂકો તો જે પરિણામ બહાર આવે તે ઓળખી ન શકાય એટલું જુદું બને છે.

ગ્રહો: રસોઇયા

ગ્રહો ફળ પહોંચાડનારા કાર્યકર્તા છે; ખરેખર પરિણામ પેદા કરનારા તેઓ જ છે. સંસ્કૃત શબ્દ ગ્રહનો અર્થ પકડવું કે કબજે કરવું થાય છે, અને આ કાવ્યાત્મક નહીં, ચોક્કસ અર્થ છે. કોઈ ગ્રહની દશા શરૂ થાય ત્યારે તે ગ્રહ તમારા મનનું સુકાન પોતાના હાથમાં લે છે. તે તમારી પસંદગીઓને પોતાનો રંગ આપે છે અને વર્ષો સુધી તમને તેના પોતાના સ્વભાવ પ્રમાણે જીવવા અને પ્રતિક્રિયા આપવા પ્રેરે છે.

ગ્રહ કોઈ ભાવમાં આવે છે, ત્યાં કાર્યરત રાશિનો સ્વાદ ગ્રહણ કરે છે અને પોતાની તાલીમ પ્રમાણે રાંધે છે. આખી પ્રક્રિયા આ જ છે. મેષમાં રહેલો સૂર્ય અને મીનમાં રહેલો સૂર્ય એક જ રાજા છે, તેની વૃત્તિઓ પણ એક જ છે, પરંતુ તે બે એવા રસોડાંમાં કામ કરે છે જેમાં લગભગ કશું સરખું નથી; પરિણામોમાં પણ લગભગ કશું સરખું નથી હોતું.

તેમને વાંચવાનો જરૂરી ક્રમ

વિશ્વસનીય અને અવિશ્વસનીય જ્યોતિષી વચ્ચે ભેદ પાડતી શિસ્ત આ છે, અને તેનું વારંવાર ઉલ્લંઘન થાય છે.

પહેલાં ભાવ. પછી રાશિ. પછી ગ્રહ. ભાવથી આગળ બીજા ભાવો ગણીને મળતા વિસ્તૃત અર્થો સહિત, ભાવ જે કંઈ દર્શાવે છે તેની આખી યાદી સમજી લીધા પછી જ રાશિને જુઓ. તેમાં બેઠેલા કોઈ પણ ગ્રહને જોતાં પહેલાં રાશિનો સ્વભાવ પૂરેપૂરો સમજો. વિશ્લેષણની વચ્ચે બીજા સ્તરની ગૂંચવણ તરીકે ગ્રહના પોતાના ભાવ-સ્વામિત્વને ક્યારેય દાખલ ન કરો. અને જે ભાવ વિશે ખરેખર પૂછવામાં આવ્યું છે તેની જગ્યાએ નજીકનો કે વધુ પરિચિત ભાવ ક્યારેય ન મૂકો; આ સૌથી સામાન્ય ભૂલ છે.

સીધા જ કોઈ નાટકીય કર્મસંબંધિત નિષ્કર્ષ પર કૂદી પડવાની ઇચ્છાને રોકો. આગાહી એટલી નક્કર હોવી જોઈએ કે પરામર્શ લેનાર વ્યક્તિ તરત પોતાને તેમાં ઓળખી શકે; અસ્પષ્ટ નિવેદન સાવધાનીભરી આગાહી નથી, તે નિષ્ફળ આગાહી છે. અને દરેક આગાહીને સંદર્ભ વિનાના સૂત્ર તરીકે લાગુ પાડવાને બદલે દેશ, કાળ, પરિસ્થિતિ—સ્થળ, સમય અને સંજોગોના પ્રકાશમાં વાંચવી જોઈએ.

બાર ભાવ

નીચેની કુંડળી ઉત્તર ભારતીય શૈલીની છે, જે આ આખા પુસ્તકમાં વપરાઈ છે. ઉપરનો હીરા આકારનો ખાનો હંમેશાં પહેલો ભાવ, એટલે લગ્ન, છે અને ત્યાંથી ભાવો ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં આગળ વધે છે. ચાર હીરા આકારના ભાવ—1, 4, 7 અને 10—કેન્દ્રો છે, કુંડળીના સ્તંભો; 1, 5 અને 9 ત્રિકોણો છે, ભાગ્યના ભાવો; 6, 8 અને 12 દુઃસ્થાનો છે, સંઘર્ષના ભાવો.

પ્રકરણોમાં આ દરેક વિષયને ઘણો વધુ વિસ્તાર આપવામાં આવ્યો છે. અહીં કામમાં લેવા માટેનો સાર છે.

બાર રાશિઓ એક નજરે

આ દરેક માટે એક આખું પ્રકરણ છે. અહીં તેમને માત્ર સમગ્ર રચના સમજવા વાંચો: એક રાશિ સમસ્યાને આગળની રાશિને કેવી રીતે સોંપે છે. મેષ ગરમી આપે છે; મેષે જે શરૂ કર્યું તે ટકી શકશે કે નહીં તે વૃષભ નક્કી કરે છે; મિથુન તેના સમાચાર પહોંચાડે છે; કર્ક તેને ઘર આપે છે, અને આમ ચક્ર આગળ વધે છે, જ્યાં સુધી મીન આખી બાબતને છોડી ન દે.

શરૂઆતથી જ ત્રણ સ્વભાવો ધ્યાનમાં રાખવા જેવા છે. ચર રાશિઓ (મેષ, કર્ક, તુલા, મકર) કાર્ય કરે છે અને નિર્ણય લે છે; સ્થિર રાશિઓ (વૃષભ, સિંહ, વૃશ્ચિક, કુંભ) પકડી રાખે છે, ભેગું કરે છે અને ક્યારેય ભૂલતી નથી; દ્વિસ્વભાવ રાશિઓ (મિથુન, કન્યા, ધનુ, મીન) અનુકૂલન કરે છે અને એકસાથે બે બાબતો સંભાળે છે.

નવ ગ્રહો અને તેમના દેવતાઓ

હવે પાત્રો. આ દરેક પથ્થર નહીં પરંતુ એક પાત્ર છે, અને દરેક ભગવાનના એક સ્વરૂપ સાથે જોડાયેલો છે; આ રીતે તે તમને ખરેખર યાદ રહેશે. આ નવ પાત્રો બધાં બાર પ્રકરણોમાં આવે છે.

Su

સૂર્ય

રાજા. ભગવાન રામ

આત્મા, શિસ્ત, પ્રામાણિકતા, દરજ્જો, વંશપરંપરા, પિતા. નિષ્કપટ દાતા, જેનું જીવન ત્યાગ અને ઉચ્ચ નૈતિક ધોરણ પર રચાયેલું છે: ભગવાન રામને કાયદેસર રીતે સિંહાસન મળવું જોઈતું હતું, પરંતુ પિતાનું વચન જાળવવા તેમણે તેના બદલે ચૌદ વર્ષનો વનવાસ સ્વીકાર્યો. બળવાન સૂર્ય સહજ દિનચર્યા અને સત્તાધારીઓ તરફથી સરળતાથી મળતું માન આપે છે. ફસામણ: રાજા દાદાગીરી કરનાર બની જાય છે; અત્યંત સક્ષમ વ્યક્તિ વર્ષો સુધી બેરોજગાર રહે છે કારણ કે તે કોઈની આગળ નમશે નહીં.

Ch

ચંદ્ર

રાણી. ભગવાન કૃષ્ણ

ભાવનાત્મક મન, માતા, સૌથી ઊંડી લાગણીઓ. ચંદ્રનો કોઈ નિશ્ચિત સ્વાદ નથી અને કોઈ સ્વાભાવિક શત્રુ નથી; તે માનસિક સ્પોન્જ જેવો છે, જે પણ ઓરડામાં પ્રવેશે તેનું ભાવનાત્મક વાતાવરણ શોષી લે છે, અને જીવનની મીઠાશ તથા પોષણરૂપ બધા રસ પર તેનું શાસન છે. આ ભગવાન કૃષ્ણ છે, જે નિયમોથી નહીં પરંતુ પ્રેમ અને દિવ્ય લીલાથી જીતે છે. ફસામણ: ઊંચી અપેક્ષાઓ ચૂપચાપ કડવાશ અને મનમાં રાખેલા રોષમાં ફેરવાઈ જાય છે.

Ma

મંગળ

સૈનિક. ભગવાન નૃસિંહ અને ભગવાન હનુમાન

વ્યૂહરચના, ઇચ્છાશક્તિ અને અમલ લઈને આવતો, બિનજરૂરી ભાવુકતાથી સંપૂર્ણ મુક્ત, સુડોળ સ્નાયુબદ્ધ સેનાપતિ. બે રૂપ: ભગવાન નૃસિંહનું વિસ્ફોટક રક્ષણ અને ભગવાન હનુમાનની શિસ્તબદ્ધ, નમ્ર, અથાક સેવા. કંઈ પણ નવું સર્જવા માટે જરૂરી ગરમી મંગળ આપે છે. ફસામણ: તે પોતાનો ઘોડો ઉત્તમ રીતે દોડાવે છે, પણ ધીરજપૂર્વક ટીમ સંભાળવામાં નિષ્ફળ જાય છે, અને લશ્કરી તર્ક લગ્નજીવન તોડી નાખે છે.

Bu

બુધ

બાળક. ભગવાન બુદ્ધ

લિંગની દૃષ્ટિએ તટસ્થ, હાજરજવાબ, અસામાન્ય સંબંધમાંથી જન્મેલો અને દાદા-દાદી પાસે ઊછરેલો; તેથી તેની પોતાની કોઈ સ્થિર ઓળખ કે પસંદ નથી અને તે કાચિંડાની જેમ વર્તે છે, જેને સ્પર્શે તેનું પ્રતિબિંબ બને છે અને તેને અનેકગણું કરે છે. તેનાં પરિણામો ત્રણના જૂથમાં આવે છે. આ ભગવાન બુદ્ધ સાથે મેળ ખાય છે, જેમણે વિસ્તૃત કર્મકાંડ બાજુએ મૂકી વ્યવહારુ, ચકાસી શકાય એવો માર્ગ આપ્યો. ફસામણ: દરેક બાબતને લેવડદેવડ તરીકે જોવાની વૃત્તિ, વ્યાકરણના ચોકીદાર બનવું, અથવા દસ્તાવેજોમાં ગોટાળા કરનાર વેપારી.

Gu

બૃહસ્પતિ (ગુરુ)

સલાહકાર. ભગવાન વામન

પ્રજ્ઞા, શ્રદ્ધા અને શિક્ષકની માર્ગદર્શક ઉપસ્થિતિ; જેને જુએ તેને વિસ્તારી સોનું બનાવી દેતો મિડાસ જેવો સ્પર્શ. વામનને વિચારો: નાનકડા નમ્ર બાળક રૂપે રાજા બલિ પાસે ત્રણ પગલાં જમીન માગવા આવે છે અને પછી આખું બ્રહ્માંડ આવરી લે છે. શક્તિશાળી ગુરુને દેખાડાભર્યા અતિરેકની જરૂર નથી; તેનું ગાંભીર્ય પોતાની મેળે લોકોને ખેંચે છે. ફસામણ: મકરમાં શ્રદ્ધાને પોષણ મળતું નથી અને તે પાઠ્યપુસ્તકના વળગણવાળો સલાહકાર બની જાય છે, જે દરેક શિક્ષકની વાત ફરી ફરી ચકાસે છે.

Sk

શુક્ર

મુત્સદ્દી. ભગવાન પરશુરામ

પ્રણયનો કોમળ ગ્રહ નહીં. આ અસુરોના ઉગ્ર, શિસ્તબદ્ધ ગુરુ છે, જેમની પાસે મૃતકોને ફરી જીવાડવાની શક્તિ છે. શુક્ર રાજ્યવ્યવહાર સંભાળે છે: દરેકને પોતાનું મૂલ્ય અનુભવડાવી એવો સોદો પૂર્ણ કરે છે જેને બંને પક્ષો પોતાની જીત કહે. આ ભગવાન પરશુરામ સાથે મેળ ખાય છે, જેમણે સંતુલન પાછું લાવવા ભ્રષ્ટ સત્તાનો નાશ કર્યો. ફસામણ: શુક્રને નુકસાન થાય ત્યારે આત્મમૂલ્ય શૂન્ય થઈ જાય છે અને સંબંધો ઠંડી લેવડદેવડ બની જાય છે.

Sa

શનિ

શ્રમિક. ભગવાન કૂર્મ

સમય, વિલંબ, પ્રતિકૂળતા, માળખાની ટકાઉ શક્તિ, કુંડળીનો આકર્ષક ન દેખાતો પાયો. કૂર્મને વિચારો, એ કાચબો જેણે સમુદ્રના તળિયે પર્વતનો કચડી નાખે એવો ભાર સહન કર્યો, જ્યારે તેમની ઉપર રત્નો અને અમૃત નીકળ્યાં, છતાં તેમને જરાય વાહવાહી ન મળી. ફસામણ: શનિ હેઠળ ટૂંકા રસ્તા વિનાશની ખાતરી આપે છે અને તેના ગોચર દરમિયાન ગભરાટને નિર્દયતાથી દંડ મળે છે.

Ra

રાહુ

પરિણામ પાછળ દોડનાર. ભગવાન વરાહ

શરીર વિનાનું માથું: સીમા વિનાનો ગ્રહણ કરનાર, જેનું ધ્યાન ઝડપી વૃદ્ધિ, ટૂંકા રસ્તા અને વ્યાપ વધારવા પર છે. વરાહને વિચારો, જે અંધકારમય ઝેરી ઊંડાણમાં ડૂબકી મારે છે અને સંપૂર્ણપણે અપરંપરાગત યુક્તિઓથી પૃથ્વીને ફરી પ્રકાશમાં ઊંચકી લાવે છે. ફસામણ: રાહુને પોતાના સ્થાનથી નવમા ભાવનું વળગણ હોય છે. તમે તેના માટે અતિશય મહેનત કરશો, બિનશરતી ત્યાગ કરશો, અને બદલામાં હૃદયભંગ તથા જરાય કદર નહીં મળે.

Ke

કેતુ

એકાંતવાસી. ભગવાન મત્સ્ય

અનાસક્ત, માથા વિનાનું પૂંછડું: ઊંડા સંશોધન અને સંપૂર્ણ એકાંતને પ્રેમ કરતો સંન્યાસી. મત્સ્યને વિચારો, દિવ્ય માછલી જે શરૂઆતમાં પાણીના કમંડળમાં સમાઈ શકે એટલી નાની હતી અને પછી તળાવ, નદી અને છેવટે સમુદ્ર કરતાં પણ મોટી થઈ ગઈ. કેતુ જ્યાં બેસે છે ત્યાં તમે પૂર્વજન્મમાં ઘડાયેલી, સહજ અસાધારણ પ્રતિભા લઈને આવો છો. ફસામણ: અગાઉના જન્મમાં તમે એ ભાવ પર પહેલેથી પ્રભુત્વ મેળવી લીધું હોવાથી હવે ત્યાં સહેલાઈથી પ્રવેશ મળતો નથી, અને ત્યાં તમારો અહંકાર જેને વળગી પડે તેને કેતુ કાપી દૂર કરે છે.

દરેક ગ્રહને પોતાનું ઘર ક્યાં મળે છે

પ્રકરણો શરૂ થાય તે પહેલાં આ એક કોષ્ટક હાથવગું રાખો. દરેક પ્રકરણ પરંપરાના આધારને બદલે કાર્યના આધારથી સમજાવે છે કે કોઈ રાશિમાં ગ્રહ શા માટે ઉચ્ચ કે નીચ થાય છે; અહીં માત્ર એ સ્થાનો ક્યાં છે તે શોધવાનું છે.

દરેક પ્રકરણ કેવી રીતે રચાયું છે

બારેય પ્રકરણો એકસરખા સાત ભાગોને અનુસરે છે. આ રચના અગાઉથી જાણવાથી વિષયવસ્તુ યાદ રાખવી ઘણી સરળ બનશે.

આ પુસ્તકનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો

બે સૂચનો, અને બીજું સાંભળવામાં લાગે છે તેનાથી વધુ મહત્ત્વનું છે.

પ્રકરણોની સાથે પોતાની કુંડળી વાંચો. તમારી કુંડળીમાં કોઈ રાશિ જ્યાં પણ પડતી હોય, તે લગ્નનો ફકરો પહેલાં વાંચો અને તેને પોતાના જીવન સામે પ્રામાણિકપણે ચકાસો. તેમાંનું થોડું તમને અસ્વસ્થ કરશે અને હેતુ એ જ છે: જે રાશિ તમે માત્ર બીજા લોકોમાં જ જોઈ શકો તે રાશિ તમે હજી શીખ્યા નથી.

પછી ધીમે ધીમે કૌશલ્ય વિકસાવો. કુંડળી દોરો. તમે જે દરેક નિયમ ચકાસવા માગો છો તે લખો. એ વ્યક્તિના જીવનમાં ખરેખર શું બન્યું તેની સામે એક પછી એક દરેક મુદ્દો ચકાસો. તૈયાર પદ્ધતિ હાથમાં મળી જવા કરતાં આ ઘણું ધીમું છે અને તેનો કોઈ વિકલ્પ નથી. અનેક વાસ્તવિક કુંડળીઓ પર આ પ્રક્રિયા વારંવાર કરવાથી જ વિશ્વસનીય, ટકાઉ કૌશલ્ય પેદા થાય છે. રસપ્રદ નિષ્કર્ષ પર કૂદી પડવાને બદલે આ જ ક્રમમાં કામ કરવું એ પોતે જ આ શાસ્ત્ર તમારી પાસે માગે છે તે શિસ્ત છે.

ચાલો, મેષથી અને અગ્નિથી શરૂઆત કરીએ.